7 Điều Chỉnh Quan Trọng Trong Xuất Nhập Khẩu Trung Việt Khi Chi Phí Vận Tải Toàn Cầu Biến Động

Chi phí vận tải quốc tế đang trở thành ẩn số lớn nhất trong bài toán kinh doanh của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu Trung Việt năm 2026. Từ cú sốc giá dầu, tình trạng tắc nghẽn cảng biển toàn cầu đến các phụ phí mới liên tục được hãng tàu áp dụng tất cả đang bào mòn biên lợi nhuận của doanh nghiệp theo từng chuyến hàng.

Không chờ đến khi hãng tàu thông báo delay hay cước tăng đột biến mới xử lý. 7 điều chỉnh chiến lược dưới đây là những việc doanh nghiệp xuất nhập khẩu Trung Việt cần rà soát và thực thi ngay để giữ thế chủ động, bảo vệ chuỗi cung ứng và tối ưu chi phí logistics trong bối cảnh thị trường vận tải toàn cầu ngày càng khó đoán.

1. Thị Trường Vận Tải Toàn Cầu 2026 – Những Áp Lực Đang Đè Lên Xuất Nhập Khẩu Trung – Việt

Tuyến xuất nhập khẩu Trung Quốc – Việt Nam vốn được coi là một trong những hành lang thương mại ổn định nhất khu vực, nhưng năm 2026 đang chứng kiến hàng loạt biến số tác động đồng thời:

Giá cước tăng không báo trước. Các hãng tàu lớn liên tục điều chỉnh cước biển và kích hoạt phụ phí mới từ phụ phí nhiên liệu (BAF), phụ phí mùa cao điểm (PSS) đến phụ phí tắc nghẽn cảng (PCS), khiến chi phí thực tế của lô hàng chênh lệch lớn so với kế hoạch ban đầu.

Thời gian vận chuyển kéo dài. Tình trạng tắc nghẽn tại các cảng trung chuyển lớn làm tăng transit time, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giao hàng và cam kết với đối tác.

Biến động tỷ giá USD/VND. Trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu bất ổn, tỷ giá biến động mạnh làm méo mó cấu trúc chi phí của các hợp đồng xuất nhập khẩu Trung Việt được ký kết theo giá cố định.

Rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng. Sự phụ thuộc vào một số tuyến vận tải hoặc một vài nhà cung cấp duy nhất đang trở thành điểm yếu chết người khi thị trường biến động.

Trước tình thế này, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) khuyến cáo doanh nghiệp cần chủ động kích hoạt các kịch bản dự phòng trong tổ chức vận tải, không để bị động trước mỗi đợt biến động mới.

2. 7 Điều Chỉnh Quan Trọng Doanh Nghiệp Xuất Nhập Khẩu Trung Việt Phải Thực Hiện Ngay

2.1 Rà Soát Và Tái Cơ Cấu Tuyến Vận Tải (Rerouting)

Tuyệt đối không chờ đến khi hãng tàu thông báo delay hoặc roll hàng (rớt tàu) mới bắt đầu xử lý, lúc đó đã quá muộn.

Doanh nghiệp xuất nhập khẩu Trung Việt cần làm việc ngay với Forwarder và hãng tàu để rà soát toàn bộ lộ trình hiện tại: liệu có đang phụ thuộc quá mức vào một tuyến duy nhất hay không? Các tuyến thay thế (alternative routes) có khả thi về thời gian và chi phí không?

Việc chủ động dự phóng lead-time sẽ giúp doanh nghiệp bảo vệ nguồn nguyên liệu đầu vào cho sản xuất và giữ đúng cam kết ETD/ETA với đối tác, yếu tố sống còn trong quan hệ thương mại dài hạn.

2.2 Xem Lại Hợp Đồng Thương Mại Và Điều Khoản Incoterms

Biến động giá cước lúc này là chiếc mỏ neo có thể nhấn chìm toàn bộ lợi nhuận của lô hàng nếu hợp đồng không có cơ chế bảo vệ.

Doanh nghiệp cần đánh giá lại vị thế hiện tại: đang bán CIF/DAP hay mua EXW/FOB? Bên nào đang chịu rủi ro biến động cước? Với các hợp đồng xuất nhập khẩu Trung Việt dài hạn, bộ phận pháp chế và kinh doanh cần ngồi lại để bổ sung ngay điều khoản điều chỉnh giá cước linh hoạt (Freight Escalation Clause). Thiếu đi tấm khiên pháp lý này, doanh nghiệp sẽ phải tự “cắt máu” lợi nhuận để bù lỗ tiền cước mỗi khi thị trường biến động.

2.3 Tái Đàm Phán Cấu Trúc Giá Và Kiểm Soát Phụ Phí Vận Tải

Trong bối cảnh hiện tại, cước biển chỉ là phần bề nổi. Lợi nhuận của doanh nghiệp xuất nhập khẩu Trung Việt đang bị bào mòn âm thầm bởi hàng loạt phụ phí phát sinh:

BAF (Bunker Adjustment Factor) phụ phí điều chỉnh giá nhiên liệu
PSS (Peak Season Surcharge) phụ phí mùa cao điểm
PCS (Port Congestion Surcharge) phụ phí tắc nghẽn cảng
GRI (General Rate Increase) tăng giá cước đại trà theo thông báo

Dù khó từ chối hoàn toàn các khoản phí này, doanh nghiệp hoàn toàn có thể dùng sản lượng (volume) để đàm phán thời hạn áp dụng (validity) và mức trần (cap) nhằm giảm thiểu thiệt hại. Đây là nghiệp vụ mà nhiều doanh nghiệp bỏ qua nhưng lại tiết kiệm được đáng kể chi phí mỗi năm.

2.4 Nâng Cấp Hợp Đồng Bảo Hiểm Hàng Hóa

Nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu Trung Việt vẫn đang sử dụng hợp đồng bảo hiểm tiêu chuẩn mà không để ý rằng các rủi ro từ bất ổn địa chính trị, đình công hay thiên tai thường bị liệt vào điều khoản loại trừ (Exclusion) tức là xảy ra sự cố cũng không được bồi thường.

Cần làm ngay hai việc: một là yêu cầu công ty bảo hiểm mua bổ sung các gói mở rộng rủi ro phù hợp; hai là đọc kỹ điều khoản về mức miễn thường (Deductible) và quy trình bồi thường (Claim procedure). Hãy nhớ: mua bảo hiểm thì dễ, nhưng chứng từ không chuẩn chỉnh khi xảy ra sự cố rất dễ bị từ chối bồi thường, dù hợp đồng có giá trị trên giấy tờ.

2.5 Xây Dựng Phòng Tuyến Quản Trị Rủi Ro Tỷ Giá (Hedging)

Tỷ giá USD/VND biến động mạnh đang là một trong những rủi ro ít được chú ý nhất nhưng gây thiệt hại thực tế lớn nhất cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu Trung Việt hiện nay.

Bộ phận tài chính cần rà soát lại toàn bộ dư nợ và các khoản phải thu/phải trả bằng ngoại tệ. Với các doanh nghiệp có volume giao dịch lớn, chủ động sử dụng các công cụ phòng vệ như hợp đồng kỳ hạn (Forward) hay hoán đổi (Swap) thông qua ngân hàng là giải pháp bảo vệ biên lợi nhuận hiệu quả nhất. Đồng thời, cần chuẩn bị sẵn kịch bản đàm phán lại biên độ giá với đối tác nếu tỷ giá vượt ngưỡng chịu đựng.

2.6 Tối Ưu Kế Hoạch S&OP Và Tái Cơ Cấu Tồn Kho An Toàn (Safety Stock)

Đây là lúc các cuộc họp S&OP (Sales and Operations Planning) thể hiện giá trị thực sự. Trong bối cảnh chi phí vận tải biến động, các bộ phận sản xuất, mua hàng và lập kế hoạch cần phối hợp chặt chẽ để trả lời một câu hỏi cốt lõi: nếu một lô hàng xuất nhập khẩu Trung Việt bị delay thêm 2 – 3 tuần, doanh nghiệp có đủ tồn kho để duy trì sản xuất và giao hàng không?

Chiến lược ở đây không phải là gom hàng ồ ạt gây đứt gãy dòng tiền, mà là tăng tồn kho chiến lược có tính toán cho các nhóm hàng thiết yếu, nhóm hàng có lead-time dài và nhóm hàng dễ bị ảnh hưởng bởi biến động cước vận tải.

2.7 Thiết Lập Hệ Thống Cảnh Báo Sớm (Early Warning System) Thời Gian Thực

Thị trường vận tải quốc tế lúc này tính bằng giờ, không tính bằng tuần. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu Trung Việt cần phân công nhân sự theo dõi sát sao và liên tục cập nhật các chỉ số sau:

Chỉ số cước vận tải tuyến Á – Âu, tuyến nội Á và tuyến Trung Quốc – Việt Nam
Thông báo phụ phí (Advisory) cập nhật hàng ngày từ các hãng tàu lớn
Tỷ giá USD/CNY và USD/VND – tác động trực tiếp đến chi phí hàng hóa và biên lợi nhuận
Thông tin tắc nghẽn cảng tại các cảng đầu mối Trung Quốc (Thượng Hải, Ninh Ba, Quảng Châu) và cảng Việt Nam (Cát Lái, Hải Phòng)
Cảnh báo thời tiết và dịch bệnh có thể ảnh hưởng đến hoạt động cảng và vận tải

Thông tin cảnh báo sớm không chỉ giúp doanh nghiệp phản ứng nhanh mà còn là cơ sở để đàm phán lại điều kiện hợp đồng với đối tác trước khi thiệt hại thực sự phát sinh.

SAFACO đồng hành cùng doanh nghiệp trong toàn bộ chuỗi xuất nhập khẩu Trung Việt – từ tối ưu tuyến vận tải, kiểm soát phụ phí, tư vấn Incoterms đến hỗ trợ thủ tục hải quan và giao hàng tận kho. Liên hệ ngay để nhận tư vấn miễn phí và báo giá logistics cạnh tranh nhất cho lô hàng của bạn.

Bạn có thể liên hệ qua: Công Ty Cổ Phần Xuất Nhập Khẩu Chính Ngạch Trung Quốc SAFACO